Streszczenie:
Aloe vera to sukulent znany z właściwości leczniczych i kosmetycznych. Od wieków wykorzystywany w medycynie ludowej, obecnie znajduje szerokie zastosowanie w dermatologii i kosmetologii. Artykuł ten przedstawia przegląd aktualnych badań naukowych dotyczących wpływu aloesu na skórę, proces gojenia ran oraz opóźnianie objawów starzenia się skóry. Przeanalizowano mechanizmy działania aktywnych składników aloesu, takich jak polisacharydy, glikoproteiny, enzymy, witaminy i minerały.

1. Wprowadzenie

Aloe vera (L.) Burm. f. należy do rodziny Asphodelaceae i jest jedną z najczęściej stosowanych roślin w leczeniu chorób skóry. Żel z miąższu liści zawiera ponad 75 potencjalnie aktywnych związków, w tym witaminy A, C, E, kwas salicylowy, enzymy (np. bradykinaza), aminokwasy oraz antrachinony [1]. W ostatnich dekadach coraz więcej badań potwierdza korzystny wpływ aloesu na procesy regeneracyjne skóry, łagodzenie stanów zapalnych i ochronę antyoksydacyjną.

2. Składniki aktywne aloesu a zdrowie skóry

Główne składniki aloesu wykazują działanie:

• Przeciwzapalne: dzięki obecności C-glikozylchromonów, takich jak aloesyna, oraz enzymów jak bradykinaza [2],
• Przeciwutleniające: aloes zawiera liczne antyoksydanty, m.in. witaminy C i E, które neutralizują wolne rodniki [3],
• Nawilżające: mukopolisacharydy wspomagają zatrzymywanie wilgoci w naskórku [4],
• Przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze: obecność antrachinonów i lupeolu hamuje rozwój drobnoustrojów [5].

3. Aloe vera a proces gojenia ran

Wieloośrodkowe badania potwierdzają skuteczność aloesu w przyspieszaniu procesu gojenia ran:

• Badanie Lee i wsp. (2009) wykazało, że żel aloesowy przyspiesza reepitelializację i zwiększa syntezę kolagenu typu III w modelu gojenia ran u szczurów [6].
• Inne badanie kliniczne (Khorasani i wsp., 2009) potwierdziło, że stosowanie aloesu skracało czas gojenia ran chirurgicznych w porównaniu z opatrunkiem standardowym [7].
• Związki takie jak glukomannan stymulują działanie fibroblastów oraz produkcję kolagenu [8].

4. Wpływ aloesu na procesy starzenia się skóry

Starzenie się skóry jest złożonym procesem, zależnym od czynników endogennych i egzogennych. Kluczową rolę odgrywają wolne rodniki oraz degradacja kolagenu.

• Aloe vera wykazuje działanie przeciwstarzeniowe poprzez hamowanie metaloproteinaz macierzy (MMP), enzymów odpowiedzialnych za degradację kolagenu [9].
• W badaniu Chithra i wsp. (1998) wykazano zwiększenie elastyczności skóry oraz syntezy kolagenu po podaniu miejscowym żelu aloesowego [10].
• Regularne stosowanie preparatów z aloesem skutkuje poprawą nawodnienia skóry, redukcją zmarszczek i zwiększeniem jej jędrności [11].

5. Bezpieczeństwo stosowania

Aloe vera uważany jest za bezpieczny w stosowaniu miejscowym. Reakcje alergiczne są rzadkie i zwykle dotyczą osób uczulonych na składniki lateksowe aloesu. Niektóre badania wskazują jednak na potrzebę ostrożności przy stosowaniu wewnętrznym ze względu na potencjalną toksyczność antrachinonów [12].

6. Wnioski

Aloe vera wykazuje wielokierunkowe działanie korzystne dla zdrowia skóry. Przyspiesza gojenie ran, działa przeciwzapalnie i przeciwutleniająco oraz przeciwdziała procesom starzenia. Z uwagi na swoje właściwości regeneracyjne i ochronne, aloes znajduje zastosowanie w leczeniu oparzeń, ran, dermatoz oraz w kosmetyce przeciwstarzeniowej. Mimo pozytywnych wyników dotychczasowych badań, potrzebne są dalsze randomizowane badania kliniczne na dużą skalę, by potwierdzić jego skuteczność i ustalić optymalne dawki oraz formy stosowania.

Piśmiennictwo:

1. Surjushe, A., Vasani, R., & Saple, D. G. (2008). Aloe vera: A short review. Indian Journal of Dermatology, 53(4), 163–166.
2. Vazquez, B. et al. (1996). Anti-inflammatory activity of extracts from Aloe vera gel. Journal of Ethnopharmacology, 55(1), 69–75.
3. Hu, Y., Xu, J., & Hu, Q. (2003). Evaluation of antioxidant potential of Aloe vera (Aloe barbadensis Miller) extracts. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 51(26), 7788–7791.
4. Yagi, A. et al. (1997). The effect of Aloe vera on the percutaneous absorption of vitamin E. Journal of Ethnopharmacology, 56(2), 123–128.
5. Cock, I. E. (2008). Antimicrobial activity of Aloe barbadensis Miller leaf gel components. The Internet Journal of Microbiology, 4(2).
6. Lee, K. Y. et al. (2009). Effect of Aloe vera on cutaneous wound healing in rats. Journal of Ethnopharmacology, 124(1), 1–9.
7. Khorasani, G. et al. (2009). Effect of Aloe vera gel on graft take in burn patients. Iranian Journal of Medical Sciences, 34(2), 108–112.
8. Davis, R. H. et al. (1994). Aloe vera and wound healing. Journal of the American Podiatric Medical Association, 84(2), 77–81.
9. Vogler, B. K., & Ernst, E. (1999). Aloe vera: A systematic review of its clinical effectiveness. British Journal of General Practice, 49(447), 823–828.
10. Chithra, P., Sajithlal, G. B., & Chandrakasan, G. (1998). Influence of Aloe vera on collagen characteristics in healing dermal wounds in rats. Molecular and Cellular Biochemistry, 181(1–2), 71–76.
11. Dal’Belo, S. E., Gaspar, L. R., & Maia Campos, P. M. (2006). Moisturizing effect of cosmetic formulations containing Aloe vera extract in different concentrations assessed by skin bioengineering techniques. Skin Research and Technology, 12(4), 241–246.
12. Boudreau, M. D., & Beland, F. A. (2006). An evaluation of the biological and toxicological properties of Aloe barbadensis (Miller), Aloe vera. Journal of Environmental Science and Health Part C, 24(1), 103–154.

Jeśli chcesz, mogę również przygotować wersję PDF, prezentację lub skróconą wersję artykułu np. do publikacji blogowej lub popularnonaukowej.