Jak przygotować się do badania

Badanie krwi - przygotowanie

Przygotowanie do badań laboratoryjnych wykonywanych z krwi

Zmiany w naszym organizmie spowodowane przyjęciem posiłku i porą dnia często nie są możliwe do określenia, dlatego zaleca się pobieranie krwi rano, na czczo, najlepiej po około 12-godzinnym nieprzyjmowaniu pokarmów.

Diagnostyka k

Zalecenia ogólne

Pora dnia

Zaleca się, by do pobrania krwi do rutynowych badań zgłaszać się w godzinach rannych (7:00-10:00). W niektórych badaniach dopuszcza się możliwość pobierania krwi w innych porach; w takich przypadkach należy zaznaczyć godzinę pobrania.

Posiłek

Zaleca się (o ile nie ma innych wskazań), by przed pobraniem próbki krwi zachować ok. 12 godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. Optymalnie, ostatni posiłek poprzedniego dnia powinien być spożyty ok. godz. 18:00. W dni poprzedzającym badanie należy unikać obfitych i tłustych posiłków oraz spożywania alkoholu. Przed badaniem dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody.

W przypadku niemowląt i małych dzieci, przed pobraniem krwi dopuszczalne jest podanie lekkiego posiłku. Wyjątek stanowi oznaczenie stężenia glukozy.

Inne czynniki (wysiłek, leki, zioła)

Z zasady badań nie powinno się wykonywać po nieprzespanej nocy i forsownym wysiłku. O ile nie ma specjalnych wskazań, bezpośrednio przed pobraniem unikać wysiłku i stresu, nie palić. Wskazany jest krótki odpoczynek.

Należy poinformować personel pobierający krew o zażywanych lekach, parafarmaceutykach, suplementach i preparatach ziołowych. Lekarz zlecający badanie decyduje, czy w dniu badania lub w okresie poprzedzającym można przyjmować leki.  W celu oznaczeń stężenia leku, próbki krwi należy pobierać przed przyjęciem dawki porannej lub w szczycie wchłaniania (maksymalne stężenie), zgodnie z zaleceniem lekarza. Preparaty ziołowe mogą wpływać na metabolizm leku.

Stosowane suplementy, szczególnie biotyna w wysokich dawkach, mogą wpływać na wyniki badań, powodując ich fałszywe zawyżenie lub zaniżenie. Jeśli to możliwe, nie przyjmuj biotyny optymalnie 72h przed pobraniem.

W tabeli przedstawiono warunki pobierania krwi w celu oznaczania określonych parametrów:

glukoza tabela

Test obciążenia glukozą

Zalecenia ogólne:

  1. Na badanie należy się zgłosić najlepiej ze skierowaniem od lekarza, jeśli pacjent/pacjentka trafi do Punktu Pobrań bez dokumentu, będziemy prosić o podpisanie zgody na wykonanie OGTT. Na badanie należy zgłosić się na czczo. Warunek ten może być pominięty w przypadku kobiet w ciąży.
  2. Badanie trwa od l-2 godzin i wymaga spędzenia tego czasu w poczekalni Punktu Pobrań. Wykluczone jest opuszczanie Punktu Pobrań w celu np. zakupów, spaceru itp., ponieważ związany z tym wysiłek (praca mięśni) wpływa na obniżenie wyniku badania,
  3. W trakcie trwania testu nie wolno spożywać posiłków, przyjmować płynów ani palić papierosów.

Test polega na dwu lub trzykrotnym pobraniu krwi i oznaczeniu w próbkach poziomu glukozy.

Pierwsze pobranie wykonywane jest na czczo, następnie pacjent dostaje do wypicia wodny roztwór 75 g glukozy (minimum  200 ml). Po 1 i/lub 2 godzinach, w zależności od zlecenia, pobierane są kolejne próbki krwi.

Zalecenie nie dotyczy wykonania OGTT u dzieci, u których dopasowanie dawki glukozy jest wskazywane przez lekarza w odniesieniu do wieku i wagi dziecka.

Prolaktyna test z metoklopramidem

Nazwa farmaceutyczna: Metoclopramid (MTC)

Pacjentka powinna zgłosić się do Punktu Pobrań z wykupionym w aptece metoklopramidem oraz ze skierowaniem od lekarza.Zlecenie musi zawierać informację o dawce leku, którą pacjentka ma zażyć w trakcie badania.Zaleca się by test wykonywać rano. Krew pobierana jest w czasie 0, przed zażyciem metoklopramidu, a następnie po 60 i ewentualnie 120 min. lub według wskazań lekarza.W czasie trwania testu pacjentka nie powinna podejmować aktywności fizycznej.Powtórne badania powinny być wykonywane o stałej porze.

Przygotowanie do badania moczu

Diagnostyka m

Przygotowanie pacjenta do pobrania jednorazowej, porannej próbki moczu na badanie ogólne

Przed pobraniem moczu zalecane jest:
  • stosowanie umiarkowanej, zwyczajowej diety oraz przyjmowanie fizjologicznej (normalnej) ilości płynów,
  • unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego, który może spowodować pojawienie się w moczu lub zwiększenie stężenia białka i ciał ketonowych
  • powstrzymywanie od stosunków płciowych w dobie poprzedzającej badanie
  • dokładne umycie okolicy ujścia cewki moczowej ciepłą wodą bez środków myjących i dezynfekujących,
  • unikanie badania w okresie od 2 dni poprzedzających menstruację (krwawienie miesiączkowe) do 2 dni po jej zakończeniu, ze względu na dużą ilość krwinek czerwonych i nabłonków uniemożliwiających uzyskanie wiarygodnych wyników badania.
Pobieranie porannej próbki moczu
  • mocz do analizy pobiera się do czystego pojemnika jednorazowego (do nabycia w aptece lub w laboratorium), bezpośrednio po spoczynku nocnym (pierwsza poranna porcja moczu) ze środkowego strumienia,
  • pojemnik opisuje się imieniem i nazwiskiem oraz datą urodzenia.
Pobieranie przygodnej próbki moczu na badanie ogólne
  • próbkę moczu pobiera się samodzielnie, bez wcześniejszego przygotowania, w dowolnym czasie i objętości. Aktywność fizyczna oraz nadmierna podaż płynów wpływają na skład moczu, dlatego wykonywanie badania ogólnego w próbce przygodnej zlecane jest jedynie w sytuacjach nagłych.
  • mocz do analizy pobiera się do czystego pojemnika jednorazowego (do nabycia w aptece lub w laboratorium) ze środkowego strumienia,
  • pojemnik opisuje się imieniem i nazwiskiem oraz datą urodzenia.

Uwaga ! Należy pamiętać, że jeśli to tylko możliwe badanie powinno być wykonywane w porannej próbce moczu.

Przygotowanie noworodka lub małego dziecka do pobrania jednorazowej porannej próbki moczu na badanie ogólne

  • osoba przygotowująca się do pobrania próbki moczu od noworodka lub małego dziecka powinna zaopatrzyć się w jednorazowe woreczki do zbierania moczu (apteka),
  • po uprzednim umyciu i wysuszeniu okolic krocza dziecka należy przykleić woreczek do skóry,
  • po uzyskaniu odpowiedniej ilości moczu woreczek jak najszybciej odkleić,
  • mocz w woreczku dostarczyć do laboratorium.

Transport moczu: Próbkę moczu dostarczyć jak najszybciej do laboratorium. Zaleca się, aby transport moczu w temperaturze pokojowej trwał krócej niż 2 godziny. W przypadku utrzymania próbki w temperaturze 2-8 °C czas transportu może wydłużyć się do 4 godzin.

Przygotowanie i pobranie dobowej zbiórki moczu

Diagnostyka m2

Przed przystąpieniem do dobowej zbiórki moczu:

  • przygotować czysty, 2-3 litrowy pojemnik
  • w laboratorium uzyskać informację o ewentualnej konieczności dodania do pojemnika na zbierany mocz odpowiedniego stabilizatora i w razie konieczności zaopatrzyć się w taki stabilizator.
  • w dniu rozpoczęcia zbiórki dobowej pierwszą poranną porcję moczu należy oddać do muszli klozetowej.

Przeprowadzanie dobowej zbiórki moczu

  • zbiórkę przeprowadza się w okresie 24 godzin (12 godzin w przypadku klirensu kreatyniny),
  • każdą kolejną porcję oddanego moczu należy w całości przenosić do pojemnika przeznaczonego na zbiórkę. Zanotować godzinę rozpoczęcia zbiórki,
  • pojemnik ze zbieranym moczem przechowywać w lodówce,
  • zbiórkę prowadzić do następnego dnia,
  • następnego dnia rano zakończyć zbiórkę o godzinie, o której ją rozpoczęto dnia poprzedniego, tj. po 24 godzinach (np. o godz. 7:00, o ile poprzedniego dnia rozpoczęto o 7:00),
  • po zakończeniu zbiórki zawartość pojemnika dokładnie wymieszać, zmierzyć objętość moczu, a następnie odlać próbkę (około 50-100 ml) do jednorazowego pojemnika i dostarczyć do laboratorium,
  • na kartce dołączonej do próbki należy koniecznie podać:
    • dokładny czas rozpoczęcia i zakończenia zbiórki
    • całkowitą objętość zebranego moczu
    • ciężar ciała
    • wzrost

Uwaga ! Jeśli z jakiejś przyczyny w okresie 24 godzin pominięto w zbiórce nawet pojedynczą porcję moczu, zbiórkę należy przeprowadzić ponownie w innym dniu.

Pobieranie moczu do badań mikrobiologicznych

Mężczyźni i Kobiety

Mocz do badania mikrobiologicznego należy pobierać rano, a jeśli to niemożliwe, po 4 godzinach od ostatniego oddania. Tylko w uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest pobieranie moczu niezależnie od pory dnia. Informację taką należy przekazać pracownikowi Punktu Pobrań. Materiał należy pobierać przed włączeniem antybiotykoterapii. W przypadku przebiegającej terapii lekami o działaniu przeciwdrobnoustrojowym należy poinformować o rodzaju leku i okresie przyjmowania.

Mocz pobierać przestrzegając poniższych zasad:

  1. Zaopatrzyć się w jednorazowy, jałowy pojemnik (dostępny w aptekach).
  2. Umyć ręce bieżącą wodą z mydłem i osuszyć jednorazowym ręcznikiem.
  3. Dokładnie umyć okolice krocza i cewki moczowej bieżącą wodą z mydłem, osuszyć jednorazowym ręcznikiem:
  • Mężczyźni: Po odciągnięciu napletka, dokładnie umyć okolice cewki moczowej, spłukać i osuszyć jednorazowym ręcznikiem.
  • Kobiety: Dokładnie umyć okolice krocza, jedną ręką rozchylić wargi sromowe odsłaniając ujście cewki moczowej, umyć okolice cewki, spłukać i osuszyć jednorazowym ręcznikiem.

Uwaga: Zachować kierunek mycia i osuszania: od ujścia cewki w kierunku odbytu.

  1. Przed samym pobraniem otworzyć jałowy pojemnik.
  2. Pobrać mocz z tzw. środkowego strumienia. Pierwszą partię moczu oddać do toalety, drugą partię moczu, nie przerywając strumienia oddać bezpośrednio do pojemnika, maksymalnie do 1/3 jego wysokości.
  3. Dla uniknięcia przypadkowego zanieczyszczenia bakteriami nie dotykać brzegiem pojemnika okolic narządów płciowych, a dodatkowo, palcami wewnętrznej powierzchni jałowego pojemnika.
  4. Pojemnik natychmiast zamknąć, zabezpieczyć przed uszkodzeniem, opisać imieniem i nazwiskiem.
  5. Natychmiast po pobraniu pojemnik z moczem dostarczyć do punktu pobrań materiału lub bezpośrednio do laboratorium.
  6. Mocz do chwili transportu przechowywać w temperaturze chłodziarki (4-8 °C), maksymalnie do 4 godzin.

Uwaga: mocz do badania ogólnego i na posiew dostarczać w dwóch oddzielnych pojemnikach: niejałowym i jałowym.

Instrukcja pobierania moczu u dzieci i noworodków do badań mikrobiologicznych:

  1. Mocz do badania pobierać do jałowego pojemnika według zasad podanych dla mężczyzn i kobiet.
  2. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach mocz pobierać do jałowego woreczka przyklejanego do skóry krocza.
  3. Woreczek zakładać rano po wykonaniu zabiegów higienicznych tuż przed oddaniem moczu przez dziecko wg podanych zasad.
  4. Woreczek odklejać zaraz po oddaniu moczu, zabezpieczyć przed wylaniem, umieścić w jałowym pojemniku. – NIE PRZELEWAĆ MOCZU.
  5. Natychmiast po pobraniu, mocz dostarczyć do punktu pobrań materiału lub bezpośrednio dla laboratorium.
  6. Mocz do chwili transportu przechowywać w temperaturze chłodziarki (4-8 °C).

Uwaga: Taki sposób pobrania sprzyja zanieczyszczeniu moczu florą jelitową, stąd dla uzyskania wiarygodnego wyniku oznaczenia wykonywać w próbkach z co najmniej dwóch oddzielnych pobrań. W przypadku wzrostu flory różnorodnej (dwóch lub więcej drobnoustrojów) wynik jest niewiarygodny. Niedopuszczalne jest przelewanie moczu z nocnika.

Zasady pobierania moczu na podłoże transportowo wzrostowe:

  1. Przygotowanie pacjenta według instrukcji pobierania moczu do badań mikrobiologicznych – patrz Instrukcja mężczyźni i kobiety.
  2. Mocz pobierać do jałowego pojemnika (środkowy strumień).
    Posiew moczu:
  3. Dokonać oceny podłoża transportowego sprawdzając, czy nie jest wyschnięte, przerośnięte i znajduje się w okresie przydatności do użycia.
  4. Odkręcić nakrętkę z płytką i ostrożnie wyjąć z pojemnika nie dotykając płytki ani wnętrza pojemnika.
  5. Płytkę zanurzyć w moczu na 4-5 sekund tak, aby obie powierzchnie agaru zostały całkowicie pokryte.
  6. W przypadku małej ilości moczu, po wymieszaniu polać moczem obie płytki.
  7. Płytkę umieścić w pojemniku i szczelnie zamknąć.
  8. Na etykiecie napisać imię i nazwisko pacjenta, datę i godzinę pobrania.
  9. Podłoże z naniesionym materiałem transportować do Pracowni Mikrobiologii w temperaturze pokojowej (nie schładzać i nie wstawiać do cieplarki). Okres transportu nie może przekraczać 24 godzin od posiania materiału.

Przechowywanie podłoża:

  • podłoże w szczelnie zakręconych pojemnikach przechowywać w temperaturze pokojowej,
  • nie odkręcać, nie dotykać palcami powierzchni płytek ani wnętrza pojemnika,
  • nie używać podłoży po terminie ważności,
  • podłoże przerośnięte lub wyschnięte usuwać.

Diagnostyka m3

JAK PRZYGOTOWAĆ SIĘ DO BADAŃ PARAZYTOLOGICZNYCH?

Badanie powinno być wykonywane przed rozpoczęciem leczenia lub po upływie 1-3 tygodni po zakończeniu stosowania leków, chyba że terapia antybiotykowa nie przynosi efektu i lekarz zalecił przeprowadzenie badania w trakcie leczenia – po stosowne informacje należy się zwrócić do lekarza prowadzącego lub punktu pobrań materiału.

kal

Należy przygotować się do udzielania odpowiedzi na pytania dotyczące:

  • Odbytych podróży w krajach tropikalnych.
  • Aktualnych dolegliwości: np. biegunki.
  • Przebytych/aktualnej terapii: antybiotykami, lekami przeciwpasożytniczymi jakie, kiedy, jak długo.

Zalecenia dotyczące pobierania:

  • Kał do badania powinien być pobrany trzykrotnie w okresie 10 dni (próbki powinny być pobierane w odstępach 2-3 dniowych),
  • Kompletne badanie w kierunku pasożytów jelitowych to kał wraz z wymazem,
  • Badanie w kierunku antygenu cyst Giardia lamblia metodą immunoenzymatyczną można wykonać w jednej próbce.

Przy podejrzeniu owsicy:

  • Zalecane jest wykonanie wymazu okołoodbytniczego pobranego metodą Grahama (przylepcem z taśmy klejącej),
  • W przypadku wyniku ujemnego, badanie należy powtarzać trzykrotnie w odstępach 3-5 dniowych.

Przy podejrzeniu giardiozy lub amebozy:

  • Kał powinien być pobierany nawet sześciokrotnie w okresie 14 dni. Po powrocie z obszarów tropikalnych
  • Kał powinien być pobierany czterokrotnie, przy czym materiał do ostatniego badania powinien być pobierany po przyjęciu środków przeczyszczających.

POBRANIE I TRANSPORT PRÓBKI KAŁU DO BADAŃ W KIERUNKU PASOŻYTÓW JELITOWYCH

  1. Za pomocą łopatki znajdującej się w plastikowym pojemniku do kału (do nabycia w aptece) pobrać z kilku miejsc stolca porcję kału w ilości ok. 1/2 pojemnika. Kał nie powinien kontaktować się z wodą, moczem lub detergentami.
  • W badaniu na obecność jaj pasożytów w kale zaleca się badanie trzech próbek pobieranych w okresie 10 dni w odstępach 2-3 dniowych,
  • Kompletne badanie w kierunku pasożytów jelitowych to kał + wymaz,
  • Badanie w kierunku antygenu cyst Giardia lamblia metodą immunoenzymatyczną można wykonać z jednej próbki.

Uwaga ! Próbki kału do badania parazytologicznego najlepiej pobierać przed rozpoczęciem leczenia, ponieważ wiele leków utrudnia rozpoznawanie inwazji przewodu pokarmowego (np. związki baru, bizmutu, leki przeciwgorączkowe, antybiotyki). W przypadku ich stosowania próbki kału należy pobierać po tygodniu od zakończenia kuracji, a w przypadku antybiotyków – po upływie 2 tygodni.

  1. Pobierając próbkę należy zwracać uwagę na obecność w stolcu członów tasiemca, dojrzałych postaci glisty ludzkiej, włosogłówki, owsików bądź podejrzanych struktur, mogących być fragmentami ciała pasożytów i umieścić je w osobnym pojemniku z niewielką ilością wody.
  2. Pojemnik dokładnie zamknąć, opisać imieniem i nazwiskiem badanego i datą pobrania. Pojemnik umieścić w foliowym woreczku.
  3. Pobraną próbkę dostarczyć do laboratorium. Dopuszczone jest przechowywanie próbki w temperaturze chłodziarki (2 – 8 st. C).
Pobieranie materiału w kierunku owsicy:

Materiał pobierać rano przed wykonaniem wszelkich czynności higieniczno-fizjologicznych. Rozsunąć jedną ręką pośladki i przykleić taśmę klejącą na 5 sekund do fałd odbytu. Następnie taśmę odkleić i przykleić do otrzymanego szkiełka podstawowego.

Instrukcja pobierania wymazu okołoodbytniczego:

POBIERANIE KAŁU DO BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH

Zalecenia ogólne: Kiedy pobrać materiał?
Próbka kału powinna być pobierana jak najwcześniej od wystąpienia objawów biegunki, jeszcze przed rozpoczęciem leczenia przeciwdrobnoustrojowego. W okresie nawrotu biegunki pobrania należy dokonać natychmiast, nie czekając na uformowanie się stolca. Bez względu na wielkość próbki należy pamiętać, aby do badania kał był pobierany z kilku miejsc, szczególnie zawierających materiał patologiczny: śluz, krew lub ropę.

POBIERANIE KAŁU NA POSIEW

Pobieranie próbek kału do pojemnika:

  1. Przed pobraniem próbki kału należy całkowicie opróżnić pęcherz moczowy.
  2. Przygotować jałowy, plastikowy pojemnik z nakrętką i łopatką (do nabycia w aptece).
  3. Oddać kał do jednorazowego jałowego pojemnika.
  4. Za pomocą łopatki z jałowego pojemnika transportowego, pobrać próbkę wielkości orzecha laskowego (w przypadku kału płynnego 2-3 ml) i umieścić ją w pojemniku.
  5. Pojemnik szczelnie zamknąć, zabezpieczyć przed uszkodzeniem, opisać imieniem i nazwiskiem zgodnie ze skierowaniem, włożyć do woreczka foliowego – woreczek zawiązać.
  6. Przechowywać i transportować w temperaturze pokojowej, dostarczyć do laboratorium w ciągu 2-3 godzin.
  7. Gdy to niemożliwe, materiał przechowywać w temperaturze chłodziarki (2 – 8 st. C) i dostarczać w czasie nie dłuższym niż 24 godziny od pobrania.
  8. W przypadku dłuższego czasu transportu – kał pobierać na podłoże transportowe i dostarczać do laboratorium, utrzymując temperaturę pokojową, do 48 godzin (wskazane jest jednak zachowanie 24 godzin) od pobrania.

Pobieranie próbek kału na podłoże transportowe

  1. Postępować zgodnie z punktami 1-3 (powyżej).
  2. Próbki kału przenieść na podłoże transportowe Amiesa:
  • jałową wymazówką pobierać kał z kilku miejsc,
  • zanurzyć wacik wymazówki w materiale kałowym, obrócić kilkakrotnie wymazówką,
  • przenieść wymazówkę z pobranym materiałem do probówki z podłożem transportowym (probówka z żelem).
  1. Podłoże transportowe szczelnie zamknąć, opisać imieniem i nazwiskiem.
  2. Dostarczać do laboratorium do 72 godzin od pobrania, przechowując i transportując w temperaturze pokojowej.

UWAGA ! W celu zwiększenia wykrywalności czynnika etiologicznego (patogenu) i pewniejszego rozpoznania choroby, zaleca się 2-3 krotne pobieranie materiału w kolejnych dniach.

BADANIE W KIERUNKU NOSICIELSTWA PAŁECZEK SALMONELLA/SHIGELLA DO CELÓW SANITARNOEPIDEMIOLOGICZNYCH (Uzupełnianie książeczek):
  1. Pobierać trzy porcje kału, z trzech różnych wypróżnień, w ciągu trzech kolejnych dni.
  2. Kał oddawać do jednorazowego jałowego pojemnika.
  3. Dalej postępować zgodnie z punktami 2-3 (patrz: Pobieranie próbek kału na podłoże transportowe).
  4. Dostarczyć do laboratorium do 48 godzin od pobrania w temperaturze pokojowej.
BADANIE W KIERUNKU ROTA/ ADENOWIRUSÓW, NOROWIRUSÓW ORAZ ANTYGENU GDH I TOKSYNY A I B CLOSTRIDIUM DIFFICILE

Uwaga: nie jest wskazane badanie stolca uformowanego.

  1. Pobierać kał zgodnie z punktami 1-3 (patrz: Pobieranie próbek kału do pojemnika).
  2. Pobierać z masy kałowej próbkę kału w ilości 2-3 ml lub ok. 2 g i przenieść do jałowego pojemnika; nie jest wskazane badanie stolca uformowanego.
  3. Pojemnik szczelnie zamknąć, zabezpieczyć przed uszkodzeniem, opisać imieniem i nazwiskiem zgodnie ze skierowaniem, włożyć do woreczka foliowego – woreczek zawiązać.
  4. Dostarczać do laboratorium w temperaturze pokojowej w ciągu 2-3 godzin.
  5. Jeżeli jest to niemożliwe, materiał przechowywać w chłodziarce (2 – 8 st. C) i dostarczać w czasie nie dłuższym niż 24 godziny od pobrania.
  6. Największa wykrywalność wirusów w kale (od wystąpienia objawów): adenowirusy 3-13 dni, norowirusy 25-72 godziny, rotawirusy 3-5 dni.
WYMAZY Z ODBYTU

Jest pobierany przez wykwalifikowany przeszkolony personel punktu pobrań.

Przygotowanie do badań cytologicznych i genetycznych

cytologia

Przygotowanie do pobrania wymazu cytologicznego

  1. Najlepszym czasem na wykonanie badania cytologicznego jest okres między 10 a 20 dniem cyklu miesiączkowego. Można je wykonać praktycznie każdego dnia poza miesiączką, ale nie wcześniej niż 2 dni po ostatnim dniu miesiączki i nie później niż 2 dni przed jej rozpoczęciem.
  2. Pacjentka powinna powstrzymać się od stosunków płciowych co najmniej 24 godziny przed badaniem.
  3. Co najmniej 1 dzień po badaniu ginekologicznym lub badaniu USG dopochwowym.
  4. Jeżeli kobieta stosuje leki dopochwowe, badanie cytologiczne wykonuje się po odczekaniu 6 dni od ostatniej dawki leku.
  5. Nie należy stosować irygacji przed badaniem cytologicznym, ani zakładać tamponów.
  6. Do higieny intymnej należy używać płynów o kwaśnym pH, gdyż mydło posiadające silnie zasadowy odczyn zmienia fizjologicznie kwaśne środowisko narządów kobiecych.

Przygotowanie do badań Chlamydia trachomatis metodą PCR oraz sond genetycznych, Neisseria gonorrhoeae (rzeżączka), met. PCR, Mycoplasma hominis /M. genitalium met. PCR, Ureaplasma urealyticum/ U. parvum met. PCR, Trichomonas vaginalis met. PCR

W przypadku: wymazu z szyjki macicy, wymazu z pochwy
  • Przez okres 24 godzin przed pobraniem należy zrezygnować ze współżycia płciowego oraz ograniczyć zabiegi higieniczno – pielęgnacyjne okolicy narządów płciowych,
  • wymazu nie należy pobierać w okresie krwawienia miesiączkowego,
  • Przez okres 48 godzin przed pobraniem wymazu nie należy stosować żadnych leków dopochwowych lub maści zewnętrznych,

UWAGA! Obecność krwi, śluzu, środków plemnikobójczych oraz aerozolowych zasypek do higieny intymnej, jak i leków dopochwowych stosowanych w przypadku schorzeń, takich jak na przykład drożdżyca, może interferować z testami opartymi o amplifikację kwasu nukleinowego (np.PCR),

  • Zachować 7 dni przerwy po leczeniu środkami przeciwdrobnoustrojowymi,
  • Zachować 1 dzień przerwy po badaniu ginekologicznym i/lubUSG ginekologicznym.
  • W przypadku wymazu z szyjki macicy powinny być stosowane wyłącznie szczoteczki do pobierania wymazów z szyjki macicy (wyjątek stanowią kobiety w ciąży, u których nie stosuje i się dedykowanych szczoteczek)

UWAGA ! Stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych oraz okres owulacji mogą powodować zmiany w ilości wydzielanego śluzu, utrudniając pobieranie materiału z kanału szyjki macicy.

W przypadku: wymazu z cewki moczowej
  • Optymalnie materiał do badania pobrać rano, po nocy, przed oddaniem moczu lub co najmniej 3 godziny po ostatnim oddaniu moczu.
W przypadku:moczu
  • przed pobraniem próbki moczu należy ograniczyć zabiegi higieniczno- pielęgnacyjne okolicy narządów płciowych,
  • pacjent nie powinien oddawać moczu co najmniej godzinę przez pobraniem próbki
  • pobrać pierwszych 20 do 30 ml świeżo oddanego moczu ( pierwsza część strumienia) do pojemnika na mocz
  • należy pamiętać, iż mocz musi zostać przeniesiony do podłoża transportowego multi collect za pomocą załączonej w zestawie pipetki, w czasie 2-3 godzin od oddania moczu.

HPV-DNA jakościowo  metodą PCR

KOBIETY: wymaz z szyjki macicy, wymaz z pochwy, wymaz z cewki moczowej
  • przez okres 24 godzin przed pobraniem należy zrezygnować ze współżycia płciowego oraz ograniczyć zabiegi higieniczno – pielęgnacyjne okolicy narządów płciowych,
  • wymazu nie należy pobierać w okresie krwawienia miesiączkowego,
  • przez okres 48 godzin przed pobraniem wymazu nie należy stosować żadnych leków dopochwowych lub maści zewnętrznych,

UWAGA! Obecność krwi, śluzu, środków plemnikobójczych oraz aerozolowych, zasypek do higieny intymnej, jak i leków dopochwowych stosowanych w przypadku schorzeń, takich jak na przykład drożdżyca, może interferować z testami opartymi o amplifikację kwasu nukleinowego (np.PCR),

  • należy zachować 7 dni przerwy po leczeniu środkami przeciwdrobnoustrojowymi,
  • należy zachować 1 dzień przerwy po badaniu ginekologicznym i/lub USG ginekologicznym,
  • w przypadku wymazu z szyjki macicy powinny być stosowane wyłącznie szczoteczki do pobierania wymazów z szyjki macicy (wyjątek stanowią kobiety w ciąży, u których nie stosuje i się dedykowanych szczoteczek),
  • w przypadku wymazów z cewki moczowej optymalnie wymaz należy pobrać rano, przed oddaniem moczu lub co najmniej 3 godziny po ostatnim oddaniu moczu.

UWAGA ! Stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych oraz okres owulacji mogą powodować zmiany w ilości wydzielanego śluzu, utrudniając pobieranie materiału z kanału szyjki macicy.

MĘŻCZYŹNI: wymaz z dróg moczowo-płciowych
  • należy zachować 24 godzinną przerwę w wytryskach nasienia, naciągnąć napletek na żołądź, która powinna zostać bez mycia przez okres co najmniej 12 godzin,
  • należy wstrzymać się w oddawaniu moczu co najmniej przez 2 godziny przed pobraniem.
W przypadku wymazów z gardła i miejsc zmienionych chorobowo:
  • co najmniej 24 godziny przed pobraniem nie należy stosować maści ani leków miejscowych w obszarze ciała, z którego będzie pobrany materiał,
  • w przypadku wymazów z gardła co najmniej 3 godziny przed pobraniem nie spożywać pokarmów i płynów.

mikro

Wymazy z gardła / migdałków / jamy ustnej / nosa / języka

Zalecenia ogólne:
  • wymazy należy pobierać na początku zakażenia (w momencie objawów klinicznych),
  • bez stosowania antybiotyków,
  • co najmniej 5 dni po zakończonej antybiotykoterapii,
  • rano, na czczo, po przepłukaniu jamy ustnej przegotowaną wodą,
  • w godzinach porannych, przed przyjęciem pokarmów lub płynów dla uniknięcia spłukiwania bakterii bytujących na powierzchni migdałków i/lub błonie śluzowej gardła,
  • przed umyciem zębów (pasty do zębów zawierają substancje antybakteryjne, co może zafałszować wynik badania),
  • po wyjęciu protez zębowych,

W przypadku, gdy powyższe warunki nie mogą zostać spełnione, wymaz można pobrać co najmniej 3-4 godziny po ostatnim posiłku lub myciu zębów, jednakże wartość diagnostyczna tak pobranego materiału jest znacznie mniejsza.

Wymaz z języka:

Materiał pobierany jest z miejsc zmienionych chorobowo. Przed pobraniem nie stosować środków przeciwbakteryjnych i/lub przeciwgrzybiczych w postaci płukanek i maści, nie płukać jamy ustnej.

Wymaz z nosa:

Materiał pobierany jest bez względu na porę dnia. Co najmniej 2 godziny przed pobraniem wymazu nie stosować środków przeciwbakteryjnych lub innych leków w postaci kropli i maści do nosa.

Wymazy ze spojówek / wydzielina oczna/ wydzielina ropna z ucha / wymazy z ucha zewnętrznego

  • materiał pobierać na początku zakażenia, a w stanach przewlekłych w okresie zaostrzenia objawów,
  • 4 godziny przed pobraniem nie stosować maści przeciwdrobnoustrojowych, kropli dezynfekujących i chemioterapeutyków,
  • nie przepłukiwać, nie przemywać płynami odkażającymi, nie nakładać makijażu.
Narządy płciowe

Zewnętrzne narządy płciowe męskie i żeńskie w warunkach fizjologicznych są zasiedlone przez liczne i zmienne drobnoustroje nie wywołujące objawów zakażenia (cewka moczowa, pochwa, napletek). Drobnoustroje pochodzą ze mikroflory skóry, z przewodu pokarmowego, głównie z okolic odbytu oraz od partnerów seksualnych.

Wymazy z narządów płciowych męskich: cewka moczowa/napletek/wydzielina gruczołu krokowego

Zalecenia ogólne:

  • materiał pobierać na początku zakażenia (w momencie manifestacji objawów klinicznych), a w stanach przewlekłych w okresie zaostrzenia objawów
  • unikać pobierania w trakcie antybiotykoterapii ogólnoustrojowej.
    pobierać co najmniej 5 dni po zakończeniu antybiotykoterapii.

Cewka moczowa/zmiany na napletku:

  • najlepiej zgłaszać się do pobrania wymazu w godzinach porannych,
    zachować 3 dniową wstrzemięźliwość seksualną,
  • przed wymazem z napletka nie stosować środków przeciwbakteryjnych i/lub przeciwgrzybicznych,
  • nie płukać, nie przemywać płynami odkażającymi, nie stosować maści,
  • nie oddawać moczu przynajmniej 2-3 godziny przed pobraniem wymazu.

Wydzielina gruczołu krokowego:

  • umyć ręce wodą z mydłem i wytrzeć jednorazowym ręcznikiem,
  • całkowicie ściągnąć napletek i umyć okolice cewki moczowej, dokładnie spłukać i osuszyć jałowym gazikiem,
  • przy ściągniętym napletku oddać mocz całkowicie opróżniając pęcherz (strumień moczu wypłukuje drobnoustroje kolonizujące dolny odcinek cewki moczowej),
  • materiał pobiera lekarz poprzez masaż gruczołu krokowego przez odbyt.
Wymazy z narządów płciowych żeńskich: przedsionek pochwy / pochwa / kanał szyjki / cewki moczowej / srom
  • najlepiej zgłaszać się do pobrania wymazu w godzinach porannych,
  • w dniu badania umyć okolice narządów płciowych, bez użycia mydła i żeli do higieny intymnej,
  • nie wykonywać zabiegów higieniczno-pielęgnacyjnych okolicy narządów płciowych z użyciem środków odkażających, dopochwowych preparatów leczniczych, maści i kremów zewnętrznych, irygacji pochwy,
  • zachować 2 dniową wstrzemięźliwość seksualną,
  • nie oddawać moczu przynajmniej 2-3 godziny przed pobraniem wymazu,
  • w zakażeniach objawiających się jednoczesnym zapaleniem szyjki macicy i cewki moczowej materiałem do badań powinna być wydzielina z tych obu miejsc.
Wymazy ze zmian skórnych / owrzodzenia / czyraki / trądzik
  • najlepiej zgłaszać się do badania w przypadku świeżych zmian skórnych,
  • 4 godziny przed pobraniem nie stosować maści przeciwdrobnoustrojowych, kropli dezynfekujących lub chemioterapeutyków,
  • nie przepłukiwać, nie przemywać płynami odkażającymi, nie nakładać makijażu,
  • nie wykonywać badania w trakcie antybiotykoterapii ogólnoustrojowej.

Włosy / paznokcie / skóra – materiał mikologiczny

Zalecenia ogólne:

  • do pobrania materiału zgłaszać się na początku zakażenia (w momencie manifestacji objawów klinicznych), a w stanach przewlekłych w okresie zaostrzenia objawów,
  • materiał pobierać przed rozpoczęciem leczenia, ze zmian które pojawiły się jako pierwsze
  • w przypadku stosowania doustnych leków przeciwgrzybiczych, materiał pobierać dopiero po upływie 4 tygodni od momentu zakończenia leczenia,
  • w przypadku stosowania miejscowych leków przeciwgrzybiczych, materiał pobierać dopiero po upływie 3 tygodni od momentu zakończenia leczenia,
  • przed pobraniem materiału nie stosować maści, kremów oraz środków odkażających, nie stosować lakieru do paznokci,
  • nie stosować zmywacza do paznokci z acetonem przez 3-4 dni przed pobraniem
  • nie stosować szamponów ze środkami odkażającymi i przeciwgrzybiczymi,
  • przed pobraniem obciąć zbyt długie paznokcie dla ułatwienia pobranie właściwego materiału,
  • nie obcinać paznokci zbyt krótko i głęboko,
  • w przypadku badania po terapii lekami przeciwgrzybiczymi, należy bezwzględnie upewnić się, czy na skierowaniu odnotowano rodzaj leku i czas kuracji,
  • przed pobraniem materiału, odpowiednio, stopy, dłonie, powierzchnie między palcami lub skórę w okolicy zmienionego chorobowo miejsca – umyć wodą z mydłem i wysuszyć.
  • materiał pobiera wyłącznie przeszkolona osoba.

Uwaga ! Nieprawidłowe pobranie materiału, pobranie wyłącznie z mikidów lub ze zmian, które były traktowane lekami przeciwgrzybicznymi lub środkami dezynfekcyjnymi jest główną przyczyną fałszywie ujemnych wyników badań mikologicznych.

Pobieranie moczu do badań mikrobiologicznych

MĘŻCZYŹNI I KOBIETY

Mocz do badania mikrobiologicznego powinien być oddany rano, a jeżeli jest to niemożliwe, to powinien pochodzić być oddany po 4 godzinnej przerwie. Tylko w przypadkach uzasadnionych dopuszczalne jest pobranie moczu niezależnie od pory dnia-należy o tym poinformować pracownika Punktu Pobrań. Materiał należy pobrać przed włączeniem antybiotykoterapii. W przypadku stosowania leków przeciwdrobnoustrojowych należy to zgłosić (jaki antybiotyk i od kiedy jest zażywany).

Mocz należy pobrać przestrzegając poniższych zasad:

  1. Zaopatrzyć się w jednorazowy, jałowy pojemnik (dostępny w aptekach).
  2. Umyć ręce bieżącą wodą z mydłem i osuszyć jednorazowym ręcznikiem.
  3. Dokładnie umyć okolice krocza i cewki moczowej bieżącą wodą z mydłem, osuszyć jednorazowym ręcznikiem:
  • U mężczyzn: Po odciągnięciu napletka, dokładnie umyć okolice cewki moczowej, spłukać i osuszyć jednorazowym ręcznikiem.
  • U kobiet: Dokładnie umyć okolice krocza, jedną ręką rozchylić wargi sromowe odsłaniając ujście cewki moczowej, umyć okolice cewki, spłukać i osuszyć jednorazowym ręcznikiem.

Uwaga ! Zachować kierunek mycia i osuszania: od ujścia cewki w kierunku odbytu.

  1. Jałowy pojemnik otworzyć przed samym pobraniem.
  2. Pobrać mocz z tzw. środkowego strumienia.
  3. Pierwszą partię moczu oddać do toalety, drugą część moczu, nie przerywając strumienia oddać bezpośrednio do pojemnika, maksymalnie do l/3 jego wysokości.
  4. Należy uważać, aby nie dotknąć brzegiem pojemnika okolic narządów płciowych lub palcami
    wewnętrznej powierzchni jałowego pojemnika (przypadkowe zanieczyszczenie bakteriami).
  5. Pojemnik natychmiast zamknąć, zabezpieczyć przed uszkodzeniem, opisać imieniem i nazwiskiem.
  6. Natychmiast po pobraniu mocz należy dostarczyć do punktu pobrań materiału lub bezpośrednio do laboratorium.
  7. Mocz do chwili transportu przechowywać w temperaturze lodówki (4-8 °C) maksymalnie 4 h.

Uwaga ! mocz na badanie ogólne i posiew należy dostarczyć w dwóch oddzielnych pojemnikach.

Instrukcja pobierania moczu do badań mikrobiologicznych dzieci i noworodki:
  1. Mocz do badania pobrać do jałowego pojemnika według podanych zasad (patrz Instrukcja mężczyźni i kobiety) i tylko w wyjątkowych sytuacjach mocz pobrać do jałowego woreczka przyklejanego do skóry krocza.
  2. Woreczek założyć rano po wykonaniu zabiegów higienicznych tuż przed oddaniem moczu przez dziecko wg podanych zasad.
  3. Woreczek odkleić zaraz po oddaniu moczu i zabezpieczyć przed wylaniem, umieścić w jałowym pojemniku – NIE PRZELEWAĆ.
  4. Natychmiast po pobraniu, mocz dostarczyć do punktu pobrań materiału lub bezpośrednio dla laboratorium.
  5. Mocz do chwili transportu przechowywać w temperaturze lodówki (4-8 °C).

Uwaga ! Ten sposób pobrania sprzyja zanieczyszczeniu moczu florą jelitową, stąd dla uzyskania wiarygodnego wyniku należy pobrać mocz do badania przynajmniej dwukrotnie. W przypadku wzrostu flory różnorodnej (dwóch lub więcej drobnoustrojów) wynik nie jest wiarygodny. Niedopuszczalne jest przelewanie moczu z nocnika.

Zasady pobierania moczu na posiew
Na podłoże transportowo wzrostowe
  1. Przygotować pacjenta według instrukcji pobierania moczu do badań mikrobiologicznych – patrz Instrukcja mężczyźni i kobiety.
  2. Mocz do badania pobrać do jałowego pojemnika (środkowy strumień). Posiew moczu.
  3. Zawsze należy dokonać oceny podłoża transportowego – sprawdzić czy nie jest wyschnięte, przerośnięte i czy nie minęła jego datę ważności.
  4. Odkręcić nakrętkę z płytką i ostrożnie wyjąć z pojemnika nie dotykając płytki, ani wnętrza pojemnika.
  5. Zanurzyć w moczu na 4-5 sekund tak, aby obie powierzchnie agaru zostały całkowicie pokryte.
  6. W przypadku małej ilości moczu można (po wymieszaniu) polać nim obie płytki.
  7. Płytkę umieścić w pojemniku i szczelnie zamknąć.
  8. Na etykiecie napisać imię i nazwisko pacjenta, datę i godzinę pobrania.
  9. Tak posiane podłoże należy transportować do Pracowni Mikrobiologii w temperaturze pokojowej (nie chłodzić i nie wstawiać do cieplarki!). Nie przekraczać 48 h od posiania.

Przechowywanie podłoży:

  • podłoża w szczelnie zakręconych pojemnikach przechowywać w temperaturze pokojowej,
  • nie odkręcać, nie dotykać palcami powierzchni płytek ani wnętrza pojemnika,
  • nie używać podłoży po terminie ważności,
  • podłoża przerośnięte lub wyschnięte należy wyrzucić.

Pobieranie nasienia do badania mikrobiologicznego

Zalecenia ogólne:
  • badanie należy wykonać przed zastosowaniem antybiotyków,
  • jak najwcześniej od wystąpienia objawów klinicznych,
  • po przeprowadzeniu właściwych zabiegów higienicznych.
Sposób pobrania i transport:
  • zalecany jest ok. 3-5 dniowy okres wstrzemięźliwości seksualnej,
  • umyć ręce wodą z mydłem i wytrzeć jednorazowym ręcznikiem,
  • całkowicie ściągnąć napletek i umyć wodą z mydłem okolice cewki moczowej, dokładnie spłukać i osuszyć jałowym gazikiem, przy ściągniętym napletku oddać całkowicie mocz opróżniając pęcherz (strumień moczu wypłukuje drobnoustroje kolonizujące początkowy odcinek cewki moczowej),
  • bezpośrednio do jałowego pojemnika pobrać nasienie, nie dotykając wnętrza pojemnika,
  • pojemnik natychmiast zamknąć, zabezpieczyć przed uszkodzeniem, opisać nazwiskiem i imieniem,
  • dostarczyć do pracowni do 2 godzin od pobrania w temp. pokojowej.

Uwaga! Nasienie nie powinno być pozyskiwane z prezerwatyw.

Pobieranie plwociny na posiew

UWAGA! Wieczorem, w dniu poprzedzającym oddanie materiału (plwociny) do badania należy usunąć z jamy ustnej ewentualne dostawki czy protezy zębowe.
O występujących zmianach na śluzówce jamy ustnej należy poinformować pielęgniarkę.
Materiał do badania należy odkrztusić w dniu badania, rano, na czczo.

Instrukcja:

  1. Przygotować jałowy pojemnik i opisać go imieniem i nazwiskiem.
  2. Umyć dokładnie zęby, a następnie kilkakrotnie przepłukać jamę ustną przegotowaną wodą.
  3. Trzymając pojemnik za podstawę (bez dotykania obrzeża i wnętrza) odkrztusić porcję plwociny.
  4. Jeżeli odkrztuszenie jest obfite, najlepiej odkrztusić do pojemnika drugą porcję (ślina nie ma wartości diagnostycznej).
  5. Pojemnik należy dokładnie zamknąć i niezwłocznie przekazać pielęgniarce (Punkt Pobrań). Jeżeli jest to niemożliwe, plwocinę należy po pobraniu oziębić do temp. +4 oC i transportować w schłodzonym pojemniku.
  6. W przypadku trudności z odkrztuszeniem i uzyskaniem odpowiedniej ilości plwociny, 1-2 dni przed pobraniem materiału należy stosować u pacjenta środki wykrztuśne, a w dniu pobrania można zastosować dodatkowo nawilżanie, nebulizację mieszaniną (około 25 ml) zawierającą glikol propylenowy lub 3-10 % roztwór soli fizjologicznej, fizykoterapię klatki piersiowej (oklepywanie) – po konsultacji z lekarzem.

Przygotowanie do pobierania materiału w kierunku gruźlicy

Wymagania:
Do diagnozowania gruźlicy najlepiej pobierać materiał przed włączeniem leczenia przeciwprątkowego i antybiotyków nieswoistych. Materiał należy traktować jako wysoce zakaźny.

UWAGA! Materiały kliniczne należy pobierać w możliwie największej ilości, do jałowych, szczelnych pojemników.

Pobieranie plwociny:

W przypadku materiału pobieranego w warunkach domowych pacjent powinien zachować wszelkie środki ostrożności tak, aby nie narażać domowników na potencjalne zakażenia,

  • plwocina powinna być odkrztuszana:
    • rano,
    • na czczo, aby nie zawierała resztek pokarmu,
    • po umyciu zębów i dziąseł,
    • po wyjęciu protezy zębowej,
    • po przepłukaniu jamy ustnej letnią, przegotowaną wodą,
  • odkrztuszanie powinno być wykonywane prosto do przytrzymywanego przy dolnej wardze jałowego pojemnika tak, aby nie zanieczyścić jego brzegów i zewnętrznej powierzchni,
  • w celu odkrztuszenia plwociny należy:
    • wziąć głęboki oddech,
    • na chwilę wstrzymać oddech,
    • odkrztusić głęboko i energicznie na wydechu,
    • odkrztuszać do pojemnika przytrzymując go przy dolnej wardze i uważać, by nie zanieczyścić jego zewnętrznej części; po odkrztuszeniu pojemnik należy natychmiast szczelnie zamknąć,
    • jeżeli występują problemy z odkrztuszaniem należy odetchnąć kilka razy i wstrzymać na chwilę oddech. Kilkukrotne powtórzenie tej czynności może wywołać odkrztuszenie.
  • należy pobrać 3 próbki (3 – 10 ml) do osobnych, jałowych i szczelnie zamykanych pojemników przez 3 kolejne dni,
  • po odkrztuszeniu pojemnik należy natychmiast szczelnie zamknąć,
  • materiał przechowywać w lodówce w temp. 2 – 8 °C przez 3 dni lub w temp. 18 – 25 °C do 2 godzin.

UWAGA!
Należy pamiętać, że odkrztuszanie plwociny grozi rozprzestrzenianiem się zakażenia i najlepiej jeśli jest wykonane w przeznaczonym do tego celu pomieszczeniu – z dobrą wentylacją i lampą UV. Należy również pamiętać o zachowaniu szczególnych zasad higieny.

Pobieranie popłuczyn żołądkowych (pobiera tylko wykwalifikowany personel)

Materiał pobierany jest od pacjentów, którzy nie odkrztuszają plwociny,
np. u dzieci

  • materiał pobiera się rano, na czczo, aby pobrać jeszcze niestrawioną i połykaną podczas snu plwocinę zawierającą prątki,
  • pobrać 3 próby w ciągu kolejnych dni.
Pobieranie moczu (diagnostyka gruźlicy pozapłucnej)

Sposób postępowania:

  • pobrać pierwszy mocz po wypoczynku nocnym – cała porcja moczu od początkowego strumienia (50 – 200 ml). W przypadku skąpomoczu każda uzyskana ilość,
  • u pacjentów chorych na gruźlicę pozapłucną należy pobrać 3 – 6 prób (do osobnych, jałowych pojemników) w ciągu kolejnych dni,
  • mocz należy pobrać po porannej toalecie (kobiety powinny dokładnie umyć okolice krocza oraz cewki moczowej; mężczyźni żołądź prącia po odciągnięciu napletka),
  • pobrany mocz należy dostarczyć tego samego dnia do laboratorium,
  • materiał przechowywać, transportować w temperaturze 18 – 25 °C do 2 godzin lub w temp. 2 – 8 °C do 24 godzin,
  • zminimalizowanie spożywania płynów od godz.18:00 dnia poprzedzającego pobranie, spowoduje zagęszczenie moczu w pęcherzu i zmniejszenie objętości próbki.